मेंदूला पडू देऊ नका आजारी

मानसिक आरोग्याचा माणसाच्या दिनचर्येवर मोठा प्रभाव पडतो. जर एखाद्या समस्येमुळे मेंदूला त्रास होत असेल तर ती व्यक्ती दिवसभर चिडचिड करत राहते आणि कोणतेही काम नीटपणे पूर्ण करू शकत नाही. अशा परिस्थितीत, मानसिक समस्यांपासून स्वतःचे संरक्षण करणे प्रत्येकासाठी खूप महत्वाचे आहे. यासाठी सर्वप्रथम मानसिक आरोग्य म्हणजे काय हे समजून घेतले पाहिजे. कोणत्याही व्यक्तीचे मानसिक आरोग्य त्याच्या भावनिक, मानसिक आणि सामाजिक स्थितीशी संबंधित असते. त्यामुळे विचार करण्याच्या, समजून घेण्याच्या, अनुभवण्याच्या आणि कोणतेही काम करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो. 

मानसिक आरोग्याचा परिणाम कोणत्याही व्यक्तीच्या तणावाशी लढण्याच्या आणि जीवनातील महत्त्वाच्या पर्याय निवडी करण्याच्या क्षमतेवर होऊ शकतो. कोणत्याही व्यक्तीने त्याच्या मानसिक आरोग्याकडे अधिक लक्ष दिले पाहिजे, कारण त्याशिवाय जीवनातील सर्व कार्ये प्रभावित होतात. मानसिक आरोग्य चांगले असेल तर माणूस ताणतणाव चांगल्या प्रकारे हाताळू शकतो. व्यक्ती शारीरिकदृष्ट्याही निरोगी राहू शकते आणि सामाजिकदृष्ट्या लोकांशी चांगले संबंध प्रस्थापित करू शकते. 

विकाराचे प्रकार-

 चिंता : चिंता हे देखील मानसिक विकारांचे कारण आहे.  अशा व्यक्तीला वास्तविक किंवा काल्पनिक परिस्थितीत अत्यंत चिंता किंवा भीतीचा सामना करावा लागू शकतो.

नैराश्य: यामध्ये व्यक्तीला राग, नैराश्य आणि जास्त ताण या समस्यांना सामोरे जावे लागते.

बायपोलर डिसऑर्डर: या समस्येने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीमध्ये त्याच्या भावनांची असामान्य अभिव्यक्ती आणि नैराश्यासारख्या तक्रारी असतात.

असामान्य खाण्याच्या सवयी: हा विकार अन्नाशी संबंधित आहे.  या आजाराने ग्रस्त व्यक्ती खूप कमी अन्न खाते किंवा आवश्यकतेपेक्षा जास्त खाऊ लागते.

स्किझोफ्रेनिया आणि सायकोटिक: हा एक अतिशय गंभीर मानसिक आजार आहे.  यामध्ये लोक अशा गोष्टींवर विश्वास ठेवू लागतात जे वास्तविक जीवनात घडत नाहीत. 

व्यसनाधीनता: या समस्येने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीला अल्कोहोल किंवा ड्रग्सचे व्यसन लागू शकते.

व्यक्तिमत्व: या स्थितीत व्यक्तीचे वर्तन पूर्णपणे बदलते.  यामुळे व्यक्तीच्या विचारात, खाण्यापिण्याच्या आणि झोपण्याच्या वेळेत बदल होतो, ज्याचा परिणाम व्यक्तीच्या नातेसंबंधांवरही होतो.

लक्षणे- मानसिक विकारांची लक्षणे तशी दिसून येत नाहीत.  वर्तन किंवा सवयींकडे दीर्घकाळ दुर्लक्ष करणे हे याचे प्रमुख कारण आहे.एखाद्या व्यक्तीच्या खाण्यापिण्याच्या किंवा झोपण्याच्या सवयींमध्ये बदल, जवळच्या लोकांपासून दूर जाणे किंवा आवडत्या क्रियाकलाप न करणे, सतत सुस्त राहणे, शरीर सुन्न वाटणे, जणू काही त्याच्यासाठी काही फरक पडत नाही, असहाय किंवा निराश वाटणे, गोष्टी विसरणे, राग येणे, चिंताग्रस्त होणे अशा आहेत. व्यक्ती मानसिक विकाराने ग्रस्त असल्याचे स्पष्टपणे दर्शवणारे घटक आहेत. 

कारण- मानसिक आजाराची कोणतीही स्पष्ट कारणे नाहीत, परंतु काही घटना आणि शारीरिक-सामाजिक बदलांमुळे मानसिक विकार उद्भवतात. जसे कुटुंबातील एखाद्या व्यक्तीला मानसिक समस्या, मानसिक ताणतणाव आणि बालपणातील अत्याचारामुळे मेंदूवर परिणाम होणे, मेंदूला इजा होणे. गर्भधारणेदरम्यान विषाणूंचा संपर्क, अल्कोहोल आणि ड्रग्सचा वापर किंवा गंभीर आजारामुळे मानसिक आजार होऊ शकतो. 

उपचार- अनेक पद्धतींचा अवलंब करून मेंदू निरोगी ठेवता येतो.  नियमित व्यायामाप्रमाणे यामध्ये सर्वाधिक फायदा होतो. व्यायामादरम्यान कोणतीही शारीरिक हालचाल तणाव, नैराश्य, चिंता कमी करण्यासाठी उपयुक्त ठरते. उदासीनता किंवा मानसिक विकारांशी लढण्यासाठी ध्यानधारणा देखील उपयुक्त आहे.  मन शांत करण्यासाठी हे सर्वात प्रभावी आहे. बागकाम, वाचन-लेखन आणि लोकांशी बोलणे हे देखील या रोगात चांगले आहे.  याशिवाय आपल्या खाण्याच्या सवयी सुधारणे देखील खूप महत्वाचे आहे.

(हा लेख फक्त सामान्य माहितीच्या आधारावर आणि जागरुकतेसाठी आहे. उपचारासाठी किंवा आरोग्यविषयक सल्ल्यासाठी तज्ञांची मदत घ्या.)

आरोग्य चर्चा: वेळेवर लक्ष दिले तर गुडघे देणार नाहीत त्रास

गुडघेदुखी हलक्यात घेऊ नका.गुडघेदुखी सहसा वृद्ध लोकांमध्ये अधिक प्रमाणात आढळते. मात्र बदलत्या जीवनशैलीमुळे लहान वयातही हा त्रास होऊ लागला आहे. चालणे, धावणे, बसणे आणि वजन उचलण्यात आपले गुडघे महत्त्वाची भूमिका बजावतात.आता ही समस्या लहान वयातच उद्भवली तर त्याचा दैनंदिन जीवनावर खूप विपरीत परिणाम होऊ शकतो. चालताना त्रास होत असल्याने दैनंदिन कामकाजावरदेखील परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वर नमूद केलेली लक्षणे दिसू लागल्यास सावध व्हा.  तुमच्या खाण्याच्या पद्धती आणि सवयी बदला. 

लक्षणे- गुडघ्याचे हाड मोडल्यास किंवा त्याच्या जागेवरून विस्थापित झाल्यास अनेक प्रकारच्या समस्या उद्भवतात. संधीचा आजार हे देखील गुडघेदुखीचे प्रमुख कारण आहे. हा अगदी संधिवात सारखा आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे शरीरातील युरिक ऍसिडचे प्रमाण वाढणे.टेंडिनाइटिस ही एक वेदना आहे जी गुडघ्याच्या पुढील भागात होते. या आजाराने पीडित व्यक्तीला उठणे, बसणे किंवा पायऱ्या चढताना खूप त्रास होतो. त्याचप्रमाणे गुडघ्यांच्या संरचनेत बदल झाल्यामुळे किंवा त्यांची स्थिती बिघडल्याने ऑस्टियोआर्थरायटिसची समस्या उद्भवते. यामध्ये दुखण्यासोबतच सांध्यांना सूज येते.  गुडघ्यांच्या मागील बाजूस तेलकट दर्जाचा द्रव तयार झाल्यास बेकर सिस्टची समस्या उद्भवते. गुडघ्यांना जोडलेले लवचिक आणि पांढरे रंगाचे टिश्यू (कूर्चा) फाटले किंवा तुटले की गुडघ्यांमध्ये असह्य वेदना होतात. याला मेनिस्कस टियर म्हणतात.  सांधेदुखी, हाडांचा कर्करोग इत्यादीही गुडघेदुखीची प्रमुख कारणे आहेत.

कारण- ऑफिस किंवा इतर ठिकाणी जास्त वेळ एकाच आसनात बसून काम केल्याने सांधेदुखी होऊ शकते. सांधेदुखीमुळेही सांध्यांना सूज येते.  जरी हा रोग वृद्ध लोकांमध्ये अधिक आढळतो, परंतु कधीकधी त्याची लक्षणे लहान मुलांमध्ये आणि तरुणांमध्ये देखील दिसून येतात. त्याच्या दुखण्यामुळे समस्याही निर्माण होतात.  बर्साइटिस बहुतेकदा अशा सांध्यांवर परिणाम करते ज्यामध्ये तीच क्रिया पुन्हा पुन्हा केली जाते.  तारुण्यात, ही वेदना व्यायामशाळेमुळे उद्भवू शकते. याशिवाय लठ्ठपणा, जुनी दुखापत, स्नायूंचा ताण, पाण्याची कमतरता, अति मद्यपान, फास्ट फूड, चुकीच्या आकाराचे शूज परिधान करणे, झोप न लागणे आदी कारणेही तारुण्यात गुडघे किंवा सांधेदुखीची प्रमुख कारणे आहेत. 

बचाव- गुडघेदुखीकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नये. जर गुडघेदुखी सुरुवातीच्या टप्प्यात असेल तर तुमची उभे राहण्याची आणि बसण्याची पद्धत बदला. शूजमुळे तुम्हाला त्रास होत असेल तर तेही बदला.  खाण्याच्या सवयी सुधारून यावर मात करता येते. जर ही वेदना जुनाट झाली असेल आणि सामान्य जीवनशैलीत बदल होत नसेल, तर नक्कीच चांगल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. कारण, सुरुवातीला हे दुखणे सामान्य उपचाराने आटोक्यात आणता येते, पण जेव्हा ते असह्य होते तेव्हा शस्त्रक्रिया करावी लागते. यामध्ये खराब झालेले हाड आणि कूर्चा शस्त्रक्रियेने कापून काढले जातात.  त्याच्या जागी कृत्रिम अवयव बसवता येतात. 

काही घरगुती उपाय- काही घरगुती उपाय करून तुम्ही गुडघेदुखीपासून स्वतःला वाचवू शकता.  यासाठी सर्वप्रथम शरीराला पूर्ण विश्रांती देण्याचा प्रयत्न करा. गुडघ्यांवर जास्त ताण देणारी कामे टाळा. बर्फ लावल्यानेही सांध्यांची सूज कमी होऊ शकते. सूज नसेल तर कोमट पाणी किंवा गरम कापडाने शेकणेदेखील गुणकारी आहे. काही व्यायाम आणि फिजिओथेरपी देखील वेदना कमी करण्यास मदत करू शकतात. मोहरी, ऑलिव्ह किंवा लवंग तेलाचा मसाज, मेथी दाणे, जिरे आणि काळी मिरी यांचे सेवन करणे देखील सांधेदुखीवर फायदेशीर आहे. 

एक ग्लास गरम दुधात एक चमचा हळद टाकून झोपण्यापूर्वी प्या. तसेच दिवसातून दोनदा सेवन केले जाऊ शकते.  गुडघेदुखीपासून आराम मिळेल.पण या गोष्टी तुमच्या शरीराच्या स्वभावानुसार घ्या. काही लोकांना दुधासोबत हळद पचत नाही. याव्यतिरिक्त, संतुलित शारीरिक क्रियाकलाप देखील खूप महत्वाचे आहे.

(हा लेख फक्त सामान्य माहितीच्या आधारावर आणि जागरुकतेसाठी आहे. उपचारासाठी किंवा आरोग्याशी संबंधित सल्ल्यासाठी तज्ञांची मदत घ्या.)

(आरोग्य) केस गळणे गंभीर बाब आहे का?

 केस गळतात, तेव्हा काळजी वाढते, कधी हेअरस्टाईल बदलून लोक लपवतात, तर कधी खोटे केस लावून. त्यावर उपचार घेणारे काही जण आहेत. काहींना त्याचा फायदा होतो आणि काहींना होत नाही, कारण केस वाढण्यापासून ते केस गळण्यापर्यंत संपूर्ण विज्ञान आहे. जे पूर्णपणे आपल्या शरीरावर आणि त्वचेवर अवलंबून असते. 

५०-६० केस गळणे सामान्य बाब - तज्ञांच्या मते, एका दिवसात ५०-६० केस गळणे हे सामान्य आहे, कारण केसांचे जीवनचक्र असते, त्यानंतर ते गळणे निश्चितच असते, सामान्यतः गळणाऱ्या केसांची संख्या परत वाढलेल्या केसांच्या संख्येइतकी असते. एका दिवसात केस गळण्याचे प्रमाण सतत वाढत असेल तर ही चिंतेची बाब ठरू ठाकते. 

केसांचे असते जीवनचक्र - केस त्यांच्या आयुष्याच्या तीन टप्प्यातून जातात. पहिला टप्पा अँनाजेनचा असतो ज्यामध्ये केसांची वाढ होते, दुसरा टप्पा कॅटेजेन असतो ज्यामध्ये विशिष्ट वाढीनंतर केसांची वाढ थांबते आणि तिसरा टप्पा म्हणजे टेलोजन फेज, ज्यामध्ये वाढणारे केस कमकुवत होतात आणि गळतात. केस तज्ज्ञांच्या मते ही प्रक्रिया कायम चालू राहते. 

कशी असते प्रक्रिया - अँनाजेन: ही केसाची वाढ आणि विकासाची ४ ते ७ वर्षाची प्रक्रिया आहे. ज्यांच्या केसांमध्ये अनाजेन प्रक्रिया दीर्घकाळ चालते, त्यांचे केस लवकर वाढतात आणि निरोगी राहतात. केस दर महिन्याला सुमारे एक सेंटीमीटर वाढतात. 

कॅटेजेन: अँनाजेन प्रक्रियेनंतर केस कॅटेजेन प्रक्रियेत प्रवेश करतात, हा टप्पा फक्त एक आठवडा टिकतो. म्हणजेच केसांची वाढ स्थिर झाल्यानंतर केस जास्त काळ टिकत नाहीत.तिसऱ्या टप्प्यात म्हणजेच टेलोजनमध्ये जातात. 

 टेलोजन: सोप्या भाषेत याला केसांचे वृद्धत्व असे म्हणता येईल, ज्यामध्ये केस गळण्याची प्रक्रिया सुरू होते. साधारणपणे ५०-६० केस गळणे ही टेलोजनची सामान्य प्रक्रिया आहे. 

काळजी केव्हा करावी? -तीन लक्षणावरून कळू शकते की केस गळत आहेत की नाही. जर केस खूप वेगाने गळत असतील आणि डोक्याचा मागचा भाग अचानक रिकामा दिसत असेल. दुसरा टप्पा मध्यभागी केस गळणे आहे, म्हणजे, आपण टाळू पाहू शकता, कोणताही नमुना नसावा. डोक्यात कुठूनही केस गळायला लागतात.  जेव्हा बाथरूममध्ये, अंथरुणावर किंवा कपड्यांवर अंघोळ करताना खूप तुटलेले केस येऊ लागतात, तेव्हा समजून घ्या की जास्त केस गळत आहेत. 

कशामुळे गळतात ? केस गळण्याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे तणाव, याशिवाय आजारपण, आघात, शस्त्रक्रिया केल्यानेही केस गळणे झपाट्याने वाढते. थायरॉईड असल्याने हार्मोनल असंतुलनातही केस जलद तुटतात. जीवनसत्त्वे, डी, ए, ई मिळत नाहीत किंवा अनेक वेळा आपण डाएटिंगमुळे असंतुलित अन्न घेतो, तर केसगळतीची शक्यता वाढते. 

खरंच उपाय आहे काय? -अर्थात, केसांबद्दल असे म्हटले जाऊ शकते की अमुक तेलाने किंवा तमुक शॉम्पूने केस निरोगी होतात किंवा गळणे थांबते, परंतु हे १०० टक्के खरे नाही. त्याचा आंशिक परिणाम आवश्यक आहे, परंतु केस गळतीचे शास्त्र म्हणते की ते पूर्णपणे शरीरावर अवलंबून असते. कारण केसांच्या मुळांना पोषण आवश्यक असते. आपले शरीर स्वतः हे पोषण केसांच्या मुळांपर्यंत घेऊन जाते. 

ऐकण्याची शक्ती तर नष्ट होणार नाही ना?

कान हा शरीराचा एक संवेदनशील भाग आहे.  त्याची योग्य काळजी घेतली नाही किंवा कोणत्याही प्रकारचा निष्काळजीपणा केला नाही तर त्यात विकृती येऊ लागतात.कान दुखणे ही एक सामान्य तक्रार आहे जी सहसा कोणत्या ना कोणत्या संसर्गामुळे होते. परंतु काहीवेळा इतर काही कारणांमुळेही कान दुखण्याची समस्या उद्भवते. कानाच्या मधोमध ते घशाच्या मागच्या बाजूला एक नळी जाते, तिला 'युस्टाचियन ट्यूब' म्हणतात. ही वाहिनी कानांमध्ये द्रव तयार करते.  परंतु जेव्हा ही वाहिनी अवरुद्ध होते तेव्हा द्रवपदार्थ जास्त प्रमाणात तयार होऊ लागतात.त्यामुळे कानाच्या पडद्यावर दाब पडतो.  यामुळे कानात वेदना होतात. योग्य वेळी उपचार न केल्यामुळे, या द्रवामुळे कानात संसर्ग होतो, ज्यामुळे कान दुखणे आणखी वाढू शकते. काही वेळा कान स्वच्छ करण्यासाठी लाकूड इत्यादी वापरल्याने किंवा कानात साबण, शॅम्पू किंवा पाणी सोडल्यास वेदना सुरू होतात. वात, पित्त, कफ आणि रक्त यांच्या दूषित होण्याच्या कारणामुळे देखील हे होऊ शकते.

कारण- कान दुखण्याची अनेक कारणे आहेत.  सर्दी आणि फ्लू दीर्घकाळ राहिल्यास, कान दुखू शकतात. कानाचा पडदा फाटल्यास किंवा त्यात छिद्र पडल्यास देखील वेदना होतात. लहान मुलांमध्ये कान दुखण्याचे सर्वात सामान्य कारण म्हणजे संसर्ग किंवा सर्दी किंवा तीक्ष्ण वस्तूने कान स्वच्छ केल्याने वेदना होतात.विमानात उड्डाण करताना वातावरणाचा दाब आणि कानाचा दाब यांच्यातील फरकामुळेही कानात वेदना होतात. त्याची इतर कारणे म्हणजे घसा सूजणे, ऍलर्जीमुळे नाक बंद होणे, श्वसनमार्गाचे संक्रमण.  या अवस्थेत कानात दुखणे आणि कान भरलेला जाणवतो.

कोणत्याही कारणास्तव, या संवेदनशील क्षेत्राला झालेल्या नुकसानामुळे कानात वेदना होतात. कानात पेन, सेफ्टी पिन किंवा इतर कोणतीही तीक्ष्ण वस्तू टाकणे, डोक्याला गंभीर दुखापत होणे, खूप मोठा आवाज ऐकणे यामुळेही वेदना होतात. आजची तरुणाई बहुतेक वेळा कानात इअरफोन लावून मोठ्या आवाजात संगीत ऐकते.  हे देखील कान दुखण्याचे एक कारण असू शकते. सायनसच्या संसर्गामुळेही कान दुखतात.  सायनस हे आपल्या कपाळ, नाकाची हाडे, गाल आणि डोळ्यांच्या मागे, कवटीमध्ये हवेने भरलेली जागा आहेत. त्याच्या अडथळ्यामुळे, संसर्ग होतो आणि सायनसमध्ये सूज येते. त्यामुळे कान दुखू लागतात. दातांमध्ये बॅक्टेरियाच्या संसर्गामुळेही कान दुखू लागतात.  दातातील पोकळी किंवा संसर्गामुळे अनेक वेळा कान दुखतात. 

प्रतिबंध- कान दुखणे ही एक सामान्य समस्या आहे.  पण असे होण्याची शक्यता काही प्रमाणात कमी होऊ शकते. कानदुखीच्या रुग्णाने थंड वस्तूंचे सेवन करू नये. कफ उत्पन्न करणारे अन्न घेऊ नये.  जंक फूड आणि शिळे अन्न खाणे टाळा. आंघोळ करताना कानात पाणी किंवा साबण जाऊ नये, याची काळजी घ्या. कान कोणत्याही तीक्ष्ण किंवा टोकदार वस्तूने स्वच्छ करू नये.  खूप मोठ्या आवाजात संगीत ऐकू नये.  हेडफोन जास्त वेळ वापरू नका. 

घरगुती उपाय- काही वेळा हवामानामुळेही कान दुखतात.  सहसा लोक जेव्हा कान दुखतात तेव्हा प्रथम घरगुती उपाय करतात. कान दुखण्यासाठी लसूण फायदेशीर आहे.  लसणाची पाकळी, आले, मुग (बिया), मुळा आणि केळीची पाने यांचा रस वेगवेगळा किंवा एकत्र काढून गरम करून कानात टाकल्याने कानदुखी दूर होते. मोहरीच्या तेलात दोन-तीन बारीक चिरलेल्या लसूण पाकळ्या गरम करा.  ते थंड करून गाळून घ्या.  या तेलाचे दोन ते तीन थेंब कानात टाकल्याने त्वरित आराम मिळतो. 

कांद्याचा रस पाण्यात मिसळून हलका गरम करून त्याचे दोन ते तीन थेंब कानात टाकल्याने कान दुखण्यात आराम मिळतो. आले बारीक करून त्याचा रस ऑलिव्ह ऑईलमध्ये मिसळून दोन ते तीन थेंब कानात टाकल्याने वेदना कमी होतात. या सर्वांशिवाय मेथी, कडुलिंब, बेल, पेपरमिंट, सेलेरी, तुळशीचा रस कानदुखीवर घरगुती उपाय म्हणून वापरतात. परंतु हे लक्षात ठेवा की डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यानंतरच कानदुखीवर उपचार करण्यासाठी वरील घरगुती उपायांचा वापर करावा. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणत्याही प्रकारचा पदार्थ कानात टाकणे धोकादायक ठरू शकते. 

(हा लेख फक्त सामान्य माहितीवर आधारित आणि जनजागृतीसाठी आहे.  उपचार किंवा आरोग्य सल्ल्यासाठी तज्ञांची मदत घ्या.)

 

पावसाळ्यात पोटाच्या तक्रारी टाळण्यासाठी सावधगिरी बाळगा

अतिसार (डायरिया) झाल्यास जास्त प्रमाणात फायबर, मसालेदार, तेलकट आणि गोड पदार्थांचे सेवन करू नये.पावसाळ्यात पाणी तुंबल्याने आणि पुरामुळे पिण्याचे पाणी दूषित होण्याची शक्यता वाढते. नळांमधून पुरवठा होणाऱ्या पाण्यात हानिकारक जीवाणू वाढण्याचा धोका जास्त असतो.अशा परिस्थितीत लोकांमध्ये पोटाच्या समस्या निर्माण होतात. या ऋतूतील पोटाशी संबंधित समस्यांमध्ये अतिसार ही सर्व सामान्य समस्या आहे. ही समस्या विशेषतः लहान मुलांमध्ये दिसून येते. हा पचनसंस्थेशी संबंधित विकार आहे, ज्यामध्ये रुग्णाच्या शरीरातून पातळ मल बाहेर पडतो.ही समस्या प्रामुख्याने रोटाव्हायरसमुळे होते, परंतु काही प्रकरणांमध्ये साल्मोनेला किंवा ई. कोलाय यांसारखे जीवाणू देखील कारणीभूत ठरू शकतात. 

अतिसाराचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे विषाणू, ज्याचा आतड्यांवर वाईट परिणाम होतो.त्याला आतड्यांसंबंधी फ्लू देखील म्हणतात. अतिसार इतर कारणांमुळे देखील होऊ शकतो जसे: संसर्ग, अन्नामध्ये खबरदारी न घेणे, कोणत्याही औषधाचे दुष्परिणाम, अन्नपदार्थांची समस्या, विषाणूजन्य संसर्ग, अन्न विषबाधा, घाणीमुळे.

अतिसाराची मुख्य लक्षणे आहेत: सैल मल, मळमळ, ओटीपोटात दुखणे आणि गोळा येणे, निर्जलीकरण, वारंवार ताप, रक्तरंजित मल, अपचनाच्या तक्रारी, भूक न लागणे, पोटदुखी, कधीकधी मळमळ आणि उलट्या होणे.

जुलाब रोखण्यासाठी काही गोष्टी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत, जसे की: शुद्ध पाणी प्या, चांगल्या प्रकारे शिजवलेले अन्न खा, ताजे शिजवलेले गरम अन्न खा, शिळे अन्न खाणे टाळा;  चहा, कॉफी, सोडा, चॉकलेट इत्यादींचे सेवन टाळा;  हात वारंवार धुवा आणि स्वच्छतेची विशेष काळजी घ्या;  उरलेले अन्न ताबडतोब फ्रीजमध्ये ठेवा.

अतिसार झाल्यास जास्त प्रमाणात फायबर, मसालेदार, तेलकट आणि गोड पदार्थांचे सेवन करू नये.जास्तीत जास्त ओआरएस द्रावण घ्यावे. ओआरएस बनवण्यासाठी एक लिटर उकळलेल्या पाण्यात सहा चमचे साखर, एक चमचा मीठ विरघळवून ठेवा. थोड्या थोड्या वेळाने ते पीत राहा. अतिसार झाल्यानंतर  प्रत्येक वेळी याचे सेवन करा.बाजारात अनेक प्रकारची इलेक्ट्रोलाइट ड्रिंक्स उपलब्ध आहेत, मात्र घरातील एखाद्याला अचानक जुलाब झाला तर त्वरित उपचारासाठी घरगुती ओआरएस फायदेशीर ठरते. यामध्ये नारळ पाणी (शहाळे) देखील खूप फायदेशीर आहे.  दररोज एक ग्लास ताजे नारळाचे पाणी प्या.ज्यांना सौम्य जुलाबाची तक्रार आहे, ते शरीरातील पाण्याची पातळी संतुलित ठेवण्यासाठी नारळाच्या पाण्याचा वापर करू शकतात.

यामध्ये तांदळाचे पाणी म्हणजेच माड देखील खूप फायदेशीर आहे.  शिजवलेल्या भाताचे पाणी काढून घ्यावे. जेव्हा जेव्हा तुम्हाला लूज मोशन असेल तेव्हा लगेच अर्धा ग्लास तांदळाची पेज प्या. लहान मुलांसाठीही ही उपचारपद्धती फायदेशीर ठरू शकते.  तुम्ही ते तीन किंवा अधिक वेळा सेवन करू शकता.हे मुलांमध्ये इंफेंटाइल गॅस्ट्रोएन्टेरिटिसमुळे होणारे अतिसार टाळण्यास मदत करू शकते. 

यामध्ये मध देखील फायदेशीर आहे.  जर तुम्हाला जुलाब होत असेल तर तुम्ही दिवसभरात एक ते दोन चमचे मध खाऊ शकता. गरम पाण्यात एक ते दोन चमचे मध मिसळून ते थंड झाल्यावर पिऊ शकता. मधामध्ये बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करणारा पदार्थ गुणधर्म असतो, ज्यामुळे गॅस्ट्रोएन्टेरिटिसमुळे होणारे अतिसार कमी होण्यास मदत होते. ओआरएस सोबत मध घेतल्यास बॅक्टेरियाच्या अतिसाराचा कालावधीही कमी होतो. 

आल्याचे सेवन केल्यानेही या समस्येपासून आराम मिळतो. आल्याचे एक इंचाचे दोन तुकडे एक कप पाण्यात टाकून उकळा. ते गाळून प्या. दिवसातून एक किंवा दोनदा याचे सेवन करा. जर्नल ऑफ द फार्मास्युटिकल सोसायटी ऑफ जपानमध्ये प्रकाशित झालेल्या अहवालानुसार, आल्याचा एसीटोन अर्क अतिसार रोखण्यासाठी सेरोटोनिन (मेंदूमध्ये नैसर्गिकरित्या उद्भवणारे रसायन) कमी करण्यास मदत करू शकतो. गॅस, पोटदुखी, पोट फुगणे, छातीत जळजळ आणि भूक न लागणे यासारख्या पोटाच्या इतर समस्यांपासूनही आले आराम देते. यामध्ये दह्याचे सेवन देखील फायदेशीर आहे. 

(हा लेख फक्त सामान्य माहिती आणि जागरुकतेसाठी आहे. उपचार किंवा आरोग्य सल्ल्यासाठी तज्ञांची मदत घ्या.)

(आरोग्य) दुधी भोपळा आहारात हवाच!

दुधी भोपळा ही काही सर्वांचीच आवडती भाजी असते  असे नाही. मात्र, दुधी भोपळ्याची खीर आवडीने खाणारे अनेक लोक आहेत. दुधी भोपळा हा चवीसाठी म्हणून नव्हे तर आरोग्य लाभासाठी तरी खाल्ला जावा, असे आहार तज्ज्ञांना वाटते. चेहऱ्यावर पडणाऱ्या सुरकुत्यांपासून पोटाच्या गंभीर विकारांवर भोपळा गुणकारी ठरू शकतो. भोपळ्याच्या अशाच काही औषधी गुणधर्माबाबत जाणून घेऊ. दुधी भोपळ्यात 'बिटा कॅरोटिन' या घटकाचे प्रमाण बरेच जास्त असते. यामुळे भोपळा हा 'अ' जीवनसत्त्वाचा समृद्ध स्रोत मानला गेला आहे. बिटा कॅरोटिनमधील ऑँटिऑक्सिडंटस्‌मुळे शरीरातील फ्री रेडिकल्सचा सामना अगदी सहज करता येतो. भोपळ्यातील विशिष्ट प्रकारच्या खनिजांमुळे मेंदूच्या नसांना आराम मिळतो. हृदयरोग्यांसाठी भोपळा वरदान मानला जातो. भोपळ्यात कोलेस्टेरॉल कमी करण्याची क्षमता असते. आतड्यांच्या आरोग्याच्या दृष्टीनेही भोपळा गुणकरी मानला जातो. 

भोपळ्यामुळे रक्‍तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात राहण्यास मदत होते. बहुसंख्य महिलांमध्ये लोहाची कमतरता आढळते. अशा महिलांनी भोपळ्याच्या बियांचे सेवन केल्यास लाभ मिळू शकतो.भोपळ्याच्या बियांमध्ये लोह, झिंक, पोटेशियम आणि मॅग्नेशियम यांचे प्रमाण भरपूर असल्याने बरेच लाभ होतात. पोटाच्या विविध विकारांवर भोपळा गुणकारी ठरू शकतो. यातीत्ल फायबरमुळे पचनक्रिया सुधारते आणि पोट स्वच्छ झाल्याने अनेक रोगांना दूर ठेवता येते. 

जगा आनंदी... राहा निरोगी...

प्रत्येक क्षेत्रातील स्पर्धा दिवसागणिक वाढत आहे. त्याने साहजिकच ताणतणावाला सामोरे जावे लागत आहे. त्याचा परिणाम शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर होऊन जीवनशैली बिघडत चालली आहे. ती सुधारण्यासाठी ताणतणाव कमी करणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्यासाठी प्रत्येकाने आनंद आणि आरोग्य यांची सांगड घालून जीवनशैलीमध्ये बदल करणे महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. समाजातील

नकारात्मक घटकांपासून दूर राहावे -स्वत:मध्ये करायच्या बदलाबाबत मानसोपचारतज्ज्ञ सांगतात की, चांगले जीवन जगण्यासाठी शारीरिक आरोग्याबरोबरच मानसिक आरोग्यही योग्य असणे महत्त्वाचे आहे. आनंदी जीवन जगण्यासाठी या दोन्हींमध्ये समतोल असावा. वाढत्या स्पर्धेमुळे जीवन धकाधकीचे, धावपळीचे बनले आहे. किती जरी नाही म्हटले तरी ताणतणाव राहणारच आहे. मग त्यासोबत आनंदी जीवन जणणे, ते प्रत्येकाने शिकणे आवश्यक आहे. यात पहिल्यांदा समाजातील नकारात्मक  घटकांपासून दूर राहावे. व्यसन करू नये. योग्य आहार घ्यावा, तसेच व्यायाम करावा. कामाच्या ठिकाणी आनंदी वातावरण ठेवण्यावर भर द्यावा. 

पुरेशी झोप, सकस आहार घ्यावा -मानसोपचारतज्ज्ञ सांगतात की, दैनंदिन स्वरूपातील जगणं याला आनंदी ठेवण्याला प्राधान्य द्यावे. ताणतणाव घेऊन काम करू नये. तसे झाल्यास त्याचा कामावर आणि त्याबरोबरच शारीरिक, मानसिक आरोग्यावर विपरित परिणाम होतो. पुरेशी झोप घ्यावी. व्यायाम करावा. सकस आहार घ्यावा. वाचन, गाणी ऐकणे, एखादे वाद्य वाजविणे आदी स्वरूपातील छंद असल्यास त्याची आवर्जून जोपासना करावी. वृत्ती आनंदी राहिल्यास आरोग्य निरोगी राहण्यास चांगली मदत होते. 

आनंदी देशांच्या यादीत १२५ वा क्रमांक - संयुक्त राष्ट्रांर्फ जगभरातील आनंदी देशांची यादी जाहीर केली जाते. वर्ल्ड हॅपिनेस रँकिंग ठरविली जाते. यंदा मार्च महिन्यात रॅंकिंग जाहीर करण्यात आले. त्यात फिनलंड देश सलग सहाव्यांदा प्रथम क्रमांकावर आहे. त्यानंतर डेन्मार्क, आइसलँड, इस्त्रायल, नेदरलँड, स्वीडन, नॉर्वे, स्वित्झर्लंड, लक्‍सेंबर्ग, न्यूझीलंड यांचा क्रम आहे. आपल्या भारत देशाचा क्रमांक १२५ वा आहे. महाराष्ट्रातील लोकांमध्ये सकारात्मकता वाढावी या उद्देशाने सन २०१८ मध्ये राज्य सरकारने मध्यप्रदेश, आंध्रप्रदेशच्या धर्तीवर आनंद मंत्रालय स्थापन करण्याचा विचार केला. 

हॅपिनेस इंडेक्स म्हणजे काय? - हॅपिनेस इंडेक्स म्हणजे आनंदाचा निर्देशांक आहे. या निर्देशांकाचे मोजमाप हे संबंधित देशातील नागरिकांचे वैयक्तिक पातळीवर समाधान, त्या लोकांचे राहणीमान, देशाचे दरडोई उत्पन्न, आयुर्मान असे निकष आहेत. या निकषांचे मूल्यमापन करून तो देश किती आनंदी असल्याचे हे ठरविण्यात येते. या पद्धतीने आनंदाचा निर्देशांक ठरविला जातो.